Alan Hesaplama
Kare, dikdörtgen, üçgen, daire, yamuk ve paralelkenar gibi şekillerin alanını formülle hesapla.
Önce şekli, sonra gereken ölçüyü seçin
Alan hesabı, çevre uzunluğunu değil bir sınırın içinde kalan yüzeyi verir. Alan hesaplama formülü de şekle göre değişir: dikdörtgende iki kenar, üçgende taban ile dik yükseklik, dairede yarıçap gerekir. Girdiğiniz bütün uzunluklar aynı birimdeyse sonuç o birimin karesiyle okunur.
| Şekil | Formül | Örnek |
|---|---|---|
| Kare | A = a² | a = 6 ise 36 birim² |
| Dikdörtgen | A = a × b | 5 × 4 = 20 birim² |
| Üçgen | A = taban × yükseklik / 2 | 8 × 5 / 2 = 20 birim² |
| Daire | A = π × r² | r = 5 ise yaklaşık 78,54 birim² |
| Yamuk | A = (a + b) × h / 2 | (4 + 8) × 5 / 2 = 30 birim² |
| Paralelkenar | A = taban × yükseklik | 10 × 6 = 60 birim² |
| Elips | A = π × a × b | 6 × 4 × π ≈ 75,40 birim² |
Dikdörtgende uzunluk ile genişlik çarpılır. Kare için ikinci ölçüye gerek yoktur; tek kenar kendisiyle çarpılır. Üçgende en sık yapılan hata ise eğik kenarı yükseklik sanmaktır. Yükseklik, seçilen tabana tam dik olmalıdır. Yalnızca üç kenar biliniyorsa Heron sekmesini kullanın. Önce yarı çevre s = (a+b+c)/2 bulunur, ardından A = √(s(s-a)(s-b)(s-c)) uygulanır. Örneğin 3, 4 ve 5 cm kenarlarda s = 6 cm, alan 6 cm² çıkar. Heron seçeneğinde herhangi iki kenarın toplamı üçüncü kenardan büyük olmalıdır; aksi hâlde ölçüler kapalı bir üçgen oluşturmaz ve araç sonucu reddeder.
Dairede işlem yarıçap üzerinden yapılır. Elinizde çap varsa önce ikiye bölün. Çember yalnız sınır çizgisidir; alanı hesaplanan bölge dairenin içidir. Elipste de tam eksenler değil yarı eksenler girilir: 12 × 8 cm bir oval için a = 6 ve b = 4 alınır. Daireden farklı görünse de πab elips alanının tam formülüdür; ekrandaki sayı π nedeniyle yuvarlanır.
Dört kenar bilgisi neden her zaman yetmez?
Bir dörtgenin alanını bulmak için yalnız dört kenar uzunluğu çoğu zaman yeterli değildir. Aynı dört kenarla farklı açılara sahip, farklı alanlar oluşturan şekiller çizilebilir. Dikdörtgen ve kare sekmeleri dik açıyı, yamuk sekmesi iki kenarın paralel olmasını, paralelkenar seçeneği de karşılıklı kenarların paralelliğini varsayar. Düzensiz bir dörtgende köşegen, açı, koordinat veya dik yükseklik gibi ek bir ölçü gerekir.
Birimler ve gerçek kullanım örnekleri
Sonucu metrekare cinsinden istiyorsanız ölçüleri önce metreye çevirin. 250 cm uzunluğundaki bir kenar 2,5 m’dir; 2,5 m × 4 m ölçülen bir bölüm 10 m² çıkar. Santimetreyle hesaplanan sonuç cm² olur ve 1 m², 10.000 cm²’ye eşittir. Uzunluk birimini sonradan karesini almadan çevirmek büyük hata üretir.
Bir cismin toplam yüzey alanı ise farklı bir hesaptır. Küp, prizma veya silindir gibi üç boyutlu bir cismin dış yüzleri ayrı ayrı bulunup toplanır; buradaki sekmeler düzlemsel şekiller içindir. L biçimli bir oda ya da girintili arsa için sınırı çakışmayan dikdörtgen ve üçgen parçalara ayırın. Parçaların alanlarını toplayın, boşlukları çıkarın ve sonuç ekranındaki işlem satırından her ölçünün doğru şekle girdiğini kontrol edin. İşlem satırındaki sayılar gösterim için yuvarlanır; hesaplama bu kısaltılmış metinden yapılmaz.
Ondalık ölçülerde 1,5 yazabilirsiniz; 1.500 ise bin beş yüz olarak okunur. Birim ve sayı içi boşluk kullanmayın. İşlemler tarayıcının yaklaşık 15–17 anlamlı basamaklı sayı sistemiyle yürütülür. Ana sonuç en çok altı, kopyalanan değer en çok on ondalık basamak gösterir; çok küçük veya büyük sayılar bilimsel yazıma geçer. Sayı aralığını aşan ya da sıfıra yuvarlanacak kadar küçük sonuçlar reddedilir. Resmî parsel ölçümü veya yasal net/brüt alan tespiti için bu geometrik toplam tek başına yeterli değildir.
Kaynaklar ve Güncellik
- OpenStax 9.4: dikdörtgen, üçgen ve yamuk alanı (İngilizce)
- OpenStax 9.5: daire ve parçalı şekillerin alanı (İngilizce)
- Wolfram MathWorld: Heron formülü ve eşdeğer çarpımı, denklem 14 (İngilizce)
- Wolfram MathWorld: elips alanı, denklem 79 (İngilizce)
- MDN: JavaScript sayı hassasiyeti ve aralığı (İngilizce)
Alan Hesaplama ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular
Uzunluk ile genişliği aynı birime getirdikten sonra çarpın: A = a × b. Örneğin 5 m ile 3 m ölçülen bir yüzey 15 m²’dir.
Bir taban seçin, o tabana dik yüksekliği kullanın ve çarpımı ikiye bölün. Yükseklik bilinmiyor fakat üç kenar biliniyorsa Heron sekmesi kullanılabilir. Üç kenarın geçerli bir üçgen oluşturması gerekir.
A = πr² formülündeki r yarıçaptır. Çap verilmişse önce ikiye bölün; çapı 10 cm olan bir dairenin alanı yaklaşık 78,54 cm² çıkar.
Paralel iki kenarın toplamını aralarındaki dik uzaklıkla çarpıp ikiye bölün: A = (a + b) × h / 2. Eğik yan kenar, dik yükseklik yerine kullanılamaz.
Aradığınız cevabı bulamadınız mı?
Matematik Hesaplama Araçları kategorisindeki tüm araçları keşfedin.