ROI Hesaplama

Bir yatırımın kazandırıp kazandırmadığını yalnızca satış tutarına bakarak anlayamazsınız. Gelirden o işi mümkün kılan bütün maliyetler çıkarıldığında kalan net sonuç, yatırdığınız parayla karşılaştırılır. ROI, yani yatırım getirisi, bu karşılaştırmayı yüzde olarak gösterir: pozitif değer kârı, negatif değer zararı, %0 ise başabaş noktasını anlatır.

Temel mod tek seferlik alım satım, proje veya kampanyalar için uygundur. Gelir ve maliyet aynı dönemi kapsamalı, aynı para birimiyle girilmelidir. Kira, abonelik ya da düzenli kazanç sağlayan bir işletmede ise dönemsel mod başlangıç yatırımının zaman içindeki karşılığını görmenizi sağlar.

ROI nasıl hesaplanır?

ROI = (Net kâr ÷ Toplam yatırım maliyeti) × 100

40.000 ₺ harcanan bir proje 58.000 ₺ gelir ürettiyse net kâr 18.000 ₺'dir. Bu tutar 40.000 ₺'ye bölünüp 100 ile çarpıldığında ROI %45 çıkar. Başka bir ifadeyle yatırılan her 1 ₺, ana para dışında 0,45 ₺ kâr üretmiştir.

Hesabın en sık bozulan tarafı maliyet toplamıdır. Sadece ürün alış fiyatını veya reklam bütçesini yazmak oranı gerçekte olduğundan yüksek gösterebilir. Duruma göre şu kalemler de aynı dönemin maliyetine girer:

• komisyon, kargo, iade ve ödeme altyapısı kesintileri;
• personel, yazılım, bakım ve kullanılan hizmetler;
• kredi faizi ile doğrudan bu yatırıma düşen genel gider payı.

Gelir tarafında iadeler ve indirimler düşülmelidir. Vergiyi hesaba katacaksanız gelir ve maliyet tarafında aynı yaklaşımı kullanın. Böylece yatırım getirisi hesaplama sonucu farklı senaryolar arasında gerçekten karşılaştırılabilir olur.

İki seçeneği yan yana koyarken birinde yalnızca doğrudan giderleri, diğerinde bütün işletme giderlerini kullanmayın. Hesabın kapsamı ve tarih aralığı değişirse yüzdeler aynı şeyi ölçmez; aradaki fark yatırım performansından değil, kullanılan veriden kaynaklanabilir.

Yüksek bir oran her zaman iyi sonuç mudur?

Tek başına yüzde buna cevap vermez. Altı ayda elde edilen %30 ile beş yılda elde edilen %30 aynı performans değildir. Risk, enflasyon, vergi, finansman gideri ve paranın hangi tarihlerde geri döndüğü sonucu değiştirir. Bu nedenle hesaplayıcı “iyi” veya “mükemmel” gibi sabit bir not vermez; kâr, başabaş ya da zarar yönünü gösterir.

Geri ödeme süresi tabloyu tamamlar

Düzenli aylık net gelir varsa başlangıç yatırımı, aylık kazanç ve analiz süresiyle dönemsel ROI hesaplanabilir. Örneğin 120.000 ₺ başlangıç maliyeti ayda 12.000 ₺ net gelir sağlıyorsa basit geri ödeme süresi 10 aydır. Ekrandaki basit yıllıklandırılmış değer, dönem oranını ay sayısına bölüp 12 ile çarpar. Bu hızlı karşılaştırma bileşik getiri veya IRR değildir; değişken nakit akışlarını ayrı incelemek gerekir.

Vade uzadıkça aynı nominal oran farklı bir anlam taşıyabilir.

Reklam analizinde ROI ile ROAS'ı da ayırın. ROAS yalnızca reklamdan gelen geliri reklam harcamasıyla karşılaştırır. ROI hesaplama ise ürün, personel, komisyon ve diğer giderleri toplam maliyete katar. Yüksek ciro gerçek kâr anlamına gelmeyebileceği için iki oran farklı sorulara cevap verir.