Net / Brüt Maaş Hesaplama

Brüt Maaş Nedir, Net Maaştan Farkı Nedir?

İş ilanında ya da sözleşmede yazan rakam neredeyse her zaman brüt maaştır. Brüt maaş, işverenin size ödemeyi taahhüt ettiği, üzerinden henüz hiçbir kesinti yapılmamış tutardır. Elinize geçen para ise net maaştır; yani brütten SGK işçi payı (%14), işsizlik sigortası (%1), gelir vergisi ve damga vergisi (%0,759) çıktıktan sonra kalan miktar.

Bu ikisi arasındaki fark, kazandığınız tutara göre değişir. Asgari ücrette kesinti düşüktür; çünkü asgari ücretliden yalnızca SGK işçi payı (%14) ile işsizlik sigortası (%1) alınır, gelir ve damga vergisi kesilmez. Maaş yükseldikçe gelir vergisi dilimi de yükseldiği için fark açılır ve üst seviyelerde brütün %30'undan fazlası kesintiye gidebilir.

İşe girerken ya da zam görüşmesinde herkesin aklındaki soru aynıdır: "Bu brütün neti ne yapar?" ya da tersi, "Elime şu kadar net geçsin, brütü kaç olmalı?" Yukarıdaki hesap makinesi tam da bunun için var. Brüt rakamı girip neti görebilir, ya da hedeflediğiniz neti yazıp karşılığındaki brütü öğrenebilirsiniz.

2026 Yılı Bordro Kesintileri ve SGK Prim Oranları

Maaşınızdan ne kadar kesildiğini anlamak için önce hangi kalemlerin devreye girdiğini bilmek gerekir. Bunların bir kısmını siz (işçi), bir kısmını da işvereniniz öder. 2026 yılında geçerli oranlar şöyle:

Şunu da bilin: Tablodaki son iki satır sizin cebinizden çıkmaz, işvereninize aittir. İşveren SGK payı uzun vadeli sigorta (%11), genel sağlık sigortası (%7,5) ve iş kazası priminden (ortalama %2) oluşur ve toplamı %20,5'i bulur. İşsizlik primini de eklediğinizde işverenin size ödediği brütün üstüne bir de %22,5 maliyet biner. Yani 50.000 ₺ brüt maaşlı biri, işverene aslında bunun epey üstüne mal olur; işveren maliyetini merak ediyorsanız yukarıdaki hesap makinesi bunu da gösteriyor.

Brütten Nete Hesaplama Formülü

Brütten nete geçerken kesintiler belli bir sırayla uygulanır. Adımlar şöyle işler:

1. SGK İşçi Payı: Brüt × %14
2. İşsizlik Sigortası İşçi: Brüt × %1
3. Gelir Vergisi Matrahı: Brüt − SGK işçi − İşsizlik işçi
4. Gelir Vergisi: Matrah üzerinden kümülatif dilim hesabı (yıllık)
5. Damga Vergisi: Brüt × %0,759
6. Net Maaş: Brüt − SGK − İşsizlik − GV − Damga

Örnek (2026): 50.000 ₺ brüt maaş için SGK işçi = 7.000 ₺, işsizlik = 500 ₺, gelir vergisi matrahı = 42.500 ₺'dir. Asgari ücret istisnası düşüldükten sonra 1. ay ödenecek GV ≈ 2.163 ₺, damga vergisi ≈ 128 ₺'dir. Ele geçen Net maaş ≈ 40.207 ₺ olur. (Yılın ilerleyen aylarında vergi dilimi arttıkça net maaş düşer.)

Netten Brüte Hesaplama: Tersine Bordro

Çalışan tarafında pazarlık çoğunlukla net üzerinden döner: "Elime şu kadar geçsin." İşveren ya da İK ise bunu bordroya işlemek için brüt karşılığını bulmak zorundadır. İşte bu tersine hesaba "netten brüte" deniyor.

Bu yönde iş biraz daha çetrefillidir. Gelir vergisi kümülatif ve dilimli olduğu için net bir formülle "şununla çarp, brütü bul" diyemezsiniz. Yukarıdaki hesap makinesi bu düğümü deneme-yanılmaya dayalı bir yöntemle çözer: brütü tahmin eder, netini hesaplar, tutmazsa yaklaştırır ve sonunda kuruşuna kadar doğru brütü yakalar.

Elinizde hesap makinesi yokken kaba bir fikir edinmek isterseniz neti 0,85'e bölmek işe yarar. Ama bunu gerçek rakam sanmayın; kesinti oranı maaş seviyesine ve içinde bulunduğunuz vergi dilimine göre kayar, özellikle yüksek maaşlarda bu basit bölme yanıltır.

2026 Asgari Ücret: Brüt, Net ve İşveren Maliyeti

Dikkat: 2022'den beri asgari ücretten gelir vergisi ve damga vergisi alınmıyor. Bu yüzden asgari ücretlinin bordrosunda o iki satır sıfır çıkar; kesinti yalnızca SGK ve işsizlik priminden ibarettir.

Gelir Vergisi Dilimleri 2026 (Ücretliler Bordro Tarifesi)

Maaşınızdan kesilen gelir vergisi sabit bir oran değildir; yıl boyunca biriken matraha bakılarak hesaplanır. Her ay, o güne kadar toplanan matrah hangi dilime denk geliyorsa o oran uygulanır. Bu yüzden maaşınız değişmese bile yıl ilerledikçe vergi artabilir. 2026 yılının ücretli tarifesi şöyle:

Somut anlatmak gerekirse: Ocak ayında matrahınız düşük olduğu için vergi %15 dilimden hesaplanır ve netiniz yüksek çıkar. Aylar geçtikçe matrah birikir, bir noktada %20'lik hatta %27'lik dilime girersiniz ve aynı brüte rağmen elinize daha az para geçer. Yani "geçen ay daha çok almıştım, maaşım mı düştü?" dediğiniz durumun sebebi genellikle budur; maaş aynıdır, vergi dilimi değişmiştir.

Asgari Ücretli Gelir Vergisinden Muaf Mı?

Evet, muaf. 7349 sayılı Kanun'la 1 Ocak 2022'den bu yana asgari ücret üzerinden ne gelir vergisi ne de damga vergisi alınıyor. Asgari ücretle çalışan birinin bordrosunda sadece SGK işçi payı (%14) ve işsizlik sigortası (%1) görünür; kalan iki kalem sıfırdır. Asgari ücretin üzerinde kazananlarda ise muafiyet farklı işler: vergi maaşın tamamı üzerinden hesaplanır, sonra asgari ücrete denk gelen gelir ve damga vergisi bu tutardan düşülür. Yani asgari ücret kadarlık kısım herkeste vergisiz kalır, üstü normal tarifeden vergilenir. Aracın verdiği net rakam bu istisnayı zaten içinde barındırır.

Maaş Bordrosu Nedir? Bordronuzu Simüle Edin

Bordro, işvereninizin her ay sizin adınıza düzenlediği ve maaşınızdaki tüm kesintileri tek tek gösteren resmi belgedir. Üstte brüt maaş yazar, altına SGK işçi payı, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi sıralanır, en altta da elinize geçen net ödeme durur. İnsanların çoğu bordrosuna şöyle bir bakıp geçer, ama rakamların doğru olup olmadığını kontrol etmek hakkınız.

Yukarıdaki hesap makinesi tam olarak bu kalemleri çıkarır. Bordronuzdaki net rakamı tutmuyorsa, brütü girip aracın verdiği sonuçla karşılaştırın; arada büyük bir sapma varsa muhasebeye sormaya değer. Zam görüşmesinde size brüt bir teklif geldiyse "Brütten Nete" sekmesini, aklınızda belli bir net rakam varsa "Netten Brüte" sekmesini kullanın.

Memurlar için bir de "kök maaş" meselesi var. Kök maaş, memur kadrosunun taban ücretidir; asıl brüt maaş bunun üstüne tazminatların, özel hizmet eklerinin ve ek gösterge ücretlerinin binmesiyle oluşur. Yani bordronuzdaki brüt, kök maaştan yüksektir. Bu araca gireceğiniz rakam kök maaş değil, tüm bu kalemler toplandıktan sonra çıkan brüt tutar olmalı; onu yazdığınızda kesintiler ve net doğru hesaplanır.

Farklı Mesleklerde Brüt ve Net Maaş Örnekleri (2026)

"Öğretmen maaşı ne kadar?", "polis kaç para alıyor?", "yazılımcı neti ne yapar?" gibi sorular en çok arananlardan. Kesinti mantığı hepsinde aynı işlediği için, mesleğiniz ne olursa olsun brüt tutarı araca girip netinizi görebilirsiniz. Aşağıdaki tabloda sık merak edilen meslekler için 2026 yılına ait yaklaşık aralıkları derledik; kendi rakamınız için tabloya değil, hesap makinesine güvenin.

Tabloyu okurken şuna dikkat: Buradaki net rakamlar yalnızca standart SGK ve gelir vergisi kesintisiyle bulunmuş kaba değerlerdir. Özellikle kamuda işin rengi değişir; ek gösterge, özel hizmet tazminatı, nöbet ücreti, döner sermaye gibi kalemler kişiden kişiye farklılık gösterir ve bunlar tabloya girmez. Yani bir doktorun ya da öğretmenin eline geçen gerçek para, buradaki aralığın dışına taşabilir. Net bilgi istiyorsanız kendi brüt maaşınızı yukarı yazın.

Maaş Hesaplamada Sık Yapılan Hatalar

Maaş hesaplarken en çok şu noktalarda yanılınıyor:

• İşveren maliyetini brüt sanmak: Brüt maaşınız işverene maliyetinizin tamamı değildir. İşveren SGK payı (%20,5) ile işsizlik primini eklediğinizde, işverene gerçek yükünüz brütün %22,5 üstüne çıkar.
• Asgari ücretliden vergi beklemek: Asgari ücret gelir vergisinden muaf. Bordroda bu satırı gören varsa, orada bir yanlışlık var demektir.
• Neti sabit bir sayıyla çarpmak: "Net çarpı 1,18 = brüt" gibi kestirmeler tutmaz. Brüt, hangi vergi diliminde olduğunuza göre değişir; bu yüzden tersine hesabı gözle değil araçla yapın.
• Kümülatif vergiyi hesaba katmamak: Yıl başında az kesilen vergi, matrah biriktikçe artar. Bunun bir yan etkisi de şu: yıl ortasında işe başlayan biri düşük matrahla başladığı için o yıl daha az vergi öder, yani nette avantajlıdır.
• İşsizlik primini atlamak: Küçük görünse de işçiden %1, işverenden %2 işsizlik primi kesilir. Kendi hesabınızı yaparken bu kalemi unutursanız net rakamı olduğundan yüksek bulursunuz.