Persentil Hesaplama

Doğum tarihindeki birkaç günlük hata veya boyun yanlış yöntemle ölçülmesi, özellikle ilk iki yılda sonucu beklenenden fazla oynatabilir. Bu nedenle persentil hesaplama işlemine sayı girmekten önce ölçümün nasıl alındığını kontrol ederek başlayın. Araç, girilen boy ve ağırlığı aynı yaş ve cinsiyet için yayımlanan WHO büyüme verileriyle karşılaştırır; yetişkinler için kullanılan sabit BKİ sınırlarını çocuklara uygulamaz.

Hesap motorunda 0-5 yaş için WHO 2006 Çocuk Büyüme Standartlarının günlük LMS değerleri, 5-19 yaş için WHO 2007 referansının aylık değerleri bulunur. Boy ve yaşa göre BKİ 19 yaşa, yaşa göre ağırlık ise 10 yaşa kadar hesaplanır. Bu ayrım eksik veri değil, WHO referansının kapsamıdır.

Persentil ne demek? P50 bir hedef değildir

Persentil, ölçümün aynı yaştaki ve aynı cinsiyetteki referans çocuklar arasında nerede durduğunu anlatır. “Persentil nedir?” sorusuna P75 üzerinden bakarsak, ölçüm referanstaki çocukların yaklaşık yüzde 75’inden büyük, yüzde 25’inden küçüktür. Bu sıralama bir sınav puanı değildir. P50 medyanı gösterir; P30 olan sağlıklı bir çocuğu P50’ye taşımaya çalışmak doğru bir hedef olmaz.

Sonuç kartındaki z-skoru aynı konumu standart sapma cinsinden verir. Sıfır medyanı, negatif değer medyanın altını, pozitif değer üstünü gösterir. Persentil tablosu yalnızca P3, P50 ve P97 sütunlarını gösterse bile LMS hesabı bu sabit sütunların arasındaki konumu daha hassas bulabilir. Çok uç kilo ve BKİ ölçümlerinde araç, WHO’nun önerdiği düzeltilmiş z-skoru yöntemini kullanır; eğrinin dışına sınırsız matematiksel tahmin yürütmez.

Bebek boy kilo hesaplama doğru ölçümle başlar

Bebek boy kilo kaydı için çıplak ya da hafif giysili ağırlık, kalibre edilmiş bir bebek tartısında alınmalıdır. Boy tarafında yaş belirleyicidir: 24 aydan küçük bebek yatarak uzunluk tahtasında, iki yaşını dolduran çocuk ayakta boy ölçerle ölçülür. Yatarak uzunluk ayakta boydan yaklaşık 0,7 cm daha fazla çıkabildiği için yöntemleri karıştırmak eğride yapay bir sıçrama oluşturabilir.

Erkek bebek persentil ve kız bebek persentil verileri neden ayrıdır?

WHO, büyüme örüntüleri aynı olmadığı için iki cinsiyet için ayrı LMS dizileri yayımlar. Bu yüzden erkek bebek persentil sonucunu kız eğrisinde ya da kız bebek persentil sonucunu erkek eğrisinde aramak doğru değildir. Araçtaki cinsiyet seçimi yalnızca etiketi değiştirmez; hesapta kullanılan referansın tamamını değiştirir.

Evde uzunluk ölçmek zor olabilir. Başın sabitlenmesi, dizlerin bükülü kalmaması ve ayak tabanlarının ölçüm yüzeyine dik tutulması gerekir. Bir santimetrelik şüphe varsa aynı oturumda iki ölçüm alıp makul olanı kaydetmek, farklı günlerde gelişigüzel değer toplamaktan daha anlamlıdır.

Boy, ağırlık ve BKİ aynı soruyu yanıtlamaz

Tek bir “bebek persentil” sayısı yoktur. Boy, yaşa göre ağırlık ve yaşa göre BKİ farklı göstergelerdir; birindeki yüksek değer diğerinin de yüksek olacağı anlamına gelmez.

Çocuk BKİ’sinde yaş grubu sonucu değiştirir

Beş yaş altındaki çocuklarda WHO, BKİ +1 SD üzerini fazla kilo riski, +2 SD üzerini fazla kilolu, +3 SD üzerini obezite eşiği olarak adlandırır. 5-19 yaşta +1 SD üzeri fazla kilolu, +2 SD üzeri obezite eşiğidir. Her iki dönemde -2 SD altı zayıflık, -3 SD altı daha ciddi düşüklük olarak ele alınır. Araç bu nedenle boy, ağırlık ve BKİ kartlarını aynı “normal aralık” cümlesiyle etiketlemez.

On yaşını dolduran bir çocukta ağırlık girişi BKİ hesabı için kullanılmaya devam eder fakat kilo persentili kartı gösterilmez. WHO, ergenlik döneminde yaşa göre ağırlığın uzun boy ile fazla vücut kütlesini ayıramaması nedeniyle bu göstergeyi 10 yaş sonrasına uzatmaz.

Kız ve erkek çocuk eğrileri nasıl okunmalı?

Kız çocuk persentil ile erkek çocuk persentil sonucu, doğum tarihi aynı olsa bile farklı referanslardan gelir. “Erkek persentil” veya “kız persentil” tablosu denildiğinde asıl fark budur. Ergenlik başlangıcı ve büyüme sıçramasının zamanı çocuklar arasında değişebildiğinden yalnızca karşı cinsle değil, aynı cinsiyetteki tek bir yaşıtla kıyas yapmak da yanıltıcıdır.

Erkek çocuk persentil hesaplama ile kız çocuk persentil hesaplama

Erkek çocuk boy kilo değerleri erkek referansına, kız çocuk boy kilo değerleri kız referansına yerleştirilir. Hesap formülü değişmez; L, M ve S parametreleri değişir. Erkek çocuk persentil hesaplama ve kız çocuk persentil hesaplama ifadeleri bu yüzden iki ayrı formülü değil, cinsiyete özgü iki veri dizisini anlatır.

Bir çocuk P20 çizgisinde düzenli ilerlerken başka biri P70 çevresinde seyredebilir ve ikisi de kendi büyüme örüntüsünü koruyabilir. Dikkat edilmesi gereken, ölçüm hatasıyla açıklanamayan belirgin yön değişimi, büyüme hızındaki yavaşlama veya birden fazla göstergenin birlikte eşik aşmasıdır.

Büyüme takibinde tek noktadan fazlasını kaydedin

Üç ay önceki ölçüm olmadan bugünkü yüzdeyi yorumlamak sınırlıdır. Tarih, ölçüm yöntemi, kullanılan tartı ve mümkünse ölçümü alan kişi notta yer almalıdır. Aynı koşullarda alınmış ardışık kayıtlar, farklı cihazlarla gelişigüzel toplanan çok sayıda kayıttan daha değerlidir. Hastalık, sıvı kaybı, ağır kıyafet veya günün saati özellikle ağırlığı etkileyebilir.

Prematüre doğan bebeklerde düzeltilmiş yaş gerekebilir. Bu araç gebelik haftasını sormadığı için düzeltmeyi kendiliğinden yapmaz. Hangi yaşın kullanılacağı ve standart WHO eğrisinin ne zaman uygun olduğu çocuk doktoruyla belirlenmelidir. Baş çevresi de bu hesapta yer almaz; mezuranın konumu birkaç milimetrelik farktan daha önemli olabildiği için ayrı ölçüm ve ayrı eğri ister.

Bir değer eşik dışında olduğunda önce birimleri ve ölçümü kontrol edin. Doğru olduğu doğrulanan düşük ya da yüksek sonuç; çocuğun önceki eğrisi, aile boyu, beslenme öyküsü, ergenlik evresi ve muayeneyle birlikte değerlendirilir. Hesap ekranı bu görüşmenin yerini tutmaz, fakat hangi ölçümün ne zaman alındığını düzenli biçimde kaydetmeye yardımcı olur.