Gelir Vergisi Hesaplama

Kutudaki tutar brüt kazanç değil, vergi matrahıdır

Gelir vergisi nedir diye bakıldığında başlangıç noktası kişinin eline geçen para değil, vergiye tabi safi kazançtır. Ticari kazançta işle ilgili giderler, konut kirasında istisna ile seçilen gider yöntemi, ücrette ise bordroya giren kanuni kesintiler matrahı değiştirir. Bu sayfa söz konusu kalemleri ayrı ayrı hesaplamaz. Kutudaki tutarı yalnız güncel tarifeye dağıtır; yıllık vergi, aylık ortalama, efektif oran ve girilen matrahtan tarife vergisi çıktıktan sonra kalan değeri gösterir.

“Ticari / Kira / Serbest Meslek” seçeneği yıllık beyan tarifesini, “Ücret (Maaş) Geliri” seçeneği ücret tarifesini kullanır. Kira hasılatını, faturalanan cironun tamamını veya brüt maaşı doğrudan yazmak çoğu durumda fazla sonuç verir. Önce kendi gelir türünüze göre vergi matrahını bulmanız gerekir. Stopaj da gider değildir; yıl içinde kesilmiş vergi niteliğindedir ve beyanname verilirse hesaplanan tutardan mahsup edilir.

Sonuç kartındaki “net gelir” yalnızca girilen matrah eksi bu ekranda hesaplanan tarife vergisidir. SGK primi, işsizlik sigortası, asgari ücret istisnası, önceki stopajlar ve kişisel indirimler hesaba katılmadığı için rakamı ele geçen maaş ya da kesin ödenecek vergi olarak okumayın.

Gelir vergi dilimleri 2026 yılında iki tarifeye ayrılıyor

2026 gelir vergisi dilimleri yüzde 15 ile yüzde 40 arasındadır. Beyan ve ücret tarifeleri ilk iki eşikte aynıdır; fark yüzde 27 oranlı üçüncü dilimin nerede bittiğinde ortaya çıkar. Kira, serbest meslek ve ticari kazançta bu sınır 1.000.000 TL, ücrette 1.500.000 TL'dir. İki tarife de 5.300.000 TL'den sonra yüzde 40 oranına ulaşır.

Tablodaki aralıklar, 332 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 2026 kazançları için belirlenen eşiklerdir. “Yüzde 27 dilimine girdim” demek bütün matrahın yüzde 27 ile çarpılacağı anlamına gelmez. İlk bölüm düşük oranlarda kalır, yalnız sonraki eşiği aşan bölüm daha yüksek oranı taşır.

Gelir vergisi hesaplama formülü kademeli çalışır

Her dilimdeki vergi, o aralığa düşen matrah ile dilim oranının çarpımıdır; toplam bu parçaların birleşimidir. Örneğin 500.000 TL beyan matrahında ilk 190.000 TL için 28.500 TL, sonraki bölüm için 42.000 TL ve üçüncü dilime düşen kısım için 27.000 TL hesaplanır. Toplam 97.500 TL, efektif oran yüzde 19,50 olur. Gelir vergisi ne kadar sorusuna yalnız son dilim oranıyla cevap verilmemesinin nedeni budur.

Yıllık ve aylık mod aynı on iki aylık dönemi anlatır

Yıllık gelir vergisi hesaplama modunda kutuya doğrudan yıllık matrah yazılır. Aylık gelir vergisi hesaplama seçeneği ise girilen tutarı 12 ile çarpar; her ayın aynı matraha sahip olduğu basit bir yıllık tahmin üretir. Geliri ay ay değişen bir ücretlinin, sezonluk çalışan bir işletmenin veya yılın bir bölümünde kira alan kişinin kesin hesabı bu varsayımla yapılamaz.

Aylık sonuç, yıllık hesaplanan verginin on ikiye bölünmüş ortalamasıdır. İşverenin ocaktan itibaren izlediği kümülatif ücret matrahında aylık kesinti aynı kalmayabilir; eşik geçildiği ay artar. Yıl ortasında işe başlama, prim, ikramiye veya işveren değişikliği varsa gerçekleşen matrahları ay bazında toplamak daha doğru olur. Araç, farklı aylara ayrı tutar girilen bir bordro simülasyonu değildir.

Kira gelir vergisi hesaplama için önce iki düşüş yapılır

2026 yılında şartları sağlayan konut kira geliri sahipleri 58.000 TL mesken istisnasından yararlanabilir. Ardından götürü veya gerçek gider yöntemi seçilir. Götürü yöntemde istisnadan sonra kalan tutarın yüzde 15'i gider kabul edilir. Gerçek giderde yalnız kanunda sayılan ve belgelenebilen kalemlerin vergiye tabi hasılata isabet eden bölümü indirilebilir. Götürü yöntemi seçen kişi iki yıl geçmeden gerçek gidere dönemez.

Somut hesap şöyledir: 200.000 TL yıllık konut hasılatından 58.000 TL istisna çıkarılınca 142.000 TL kalır. Bunun yüzde 15'i olan 21.300 TL götürü gider düşüldüğünde kutuya yazılacak matrah 120.700 TL'dir. Beyan tarifesine göre bulunan 18.105 TL, gideri brüt hasılat üzerinden hesaplayan ve istisnayı atlayan eski örnekteki sonuçtan bu nedenle farklıdır.

Kira vergisi hesaplama sırasında istisnanın herkese otomatik uygulanmadığı da hesaba katılmalıdır. Bir kişinin birden fazla konutu varsa istisna her konuta ayrı değil, toplam konut hasılatına bir kez uygulanır. Ayrıca ücret, kira, menkul sermaye iradı ve diğer kazançların brüt toplamı 1.500.000 TL'yi aşarsa mesken istisnası kullanılamayabilir. Konut kira gelir vergisi hesaplama ve konut gelir vergisi hesaplama aramaları çoğunlukla aynı yükümlülüğü anlatır; belediyeye ödenen emlak vergisi ise farklıdır.

İşyeri kirasında istisna yok, kesinti mahsup edilir

İşyeri kirasında 58.000 TL'lik mesken istisnası bulunmaz. Stopaj yapmakla yükümlü kiracı brüt kira üzerinden genel olarak yüzde 20 kesinti yapar. 2026 yılında kesintiye tabi işyeri kira gelirinin brüt tutarı 400.000 TL'yi aşarsa beyan şartı doğabilir; beyannamede hesaplanan vergiden yıl içinde kesilen stopaj mahsup edilir. Bu ekrana brüt kira veya kesinti sonrası tahsilat değil, seçilen gider yöntemiyle bulunan vergi matrahı yazılır.

Maaş tarifesi bordronun tamamı değildir

Maaş vergi dilimi hesaplama için üstte ücret sekmesini seçmek doğru tarifeyi açar, fakat doğru giriş brüt ücret değildir. Bordroda SGK işçi payı, işsizlik sigortası primi ve varsa kanuni indirimlerden sonra gelir vergisi matrahı oluşur. Asgari ücret düzeyine isabet eden vergi istisnası da hesaplanan kesintiden ayrıca düşülür. Bu araç söz konusu bordro adımlarını uygulamadığından, maaştan vergi kesintisi hesaplama ihtiyacı için net brüt maaş aracındaki aylık bordro sonucunu kullanmak gerekir.

Kesinti yoluyla vergilendirilmiş tek işveren ücretinde 2026 toplamı 5.300.000 TL'yi aşarsa yıllık beyan gerekir. Birden fazla işverende, ilk işveren dışındaki ücretlerin toplamı 400.000 TL'yi aşarsa beyan gündeme gelir; bu sınır aşılmasa bile tüm ücretlerin toplamı 5.300.000 TL'yi geçebilir. İşveren seçimi ve bazı özel durumlar sonucu değiştirdiği için bu eşikleri yalnız tarife hesabından okuyarak beyan kararı verilmemelidir.

Beyanname yılı ile tarife yılı aynı değildir

2026 gelirleri, şartlar oluşmuşsa genel olarak Mart 2027 döneminde yıllık beyannameye girer; tahakkuk eden yıllık gelir vergisi Mart ve Temmuz aylarında iki taksitte ödenir. Buna karşılık Mart 2026 içinde verilen beyannamede bir önceki yılın kazançları ve o yıla ait tarife kullanılır. Dijital Vergi Dairesindeki Hazır Beyan ekranı ücret, kira, menkul sermaye iradı ve diğer kazançlar için önceden gelen bilgilerin kontrol edilmesini sağlar. Kesin son gün, GİB'in ilgili dönem duyurusundan teyit edilmelidir.

Beyan edilen gelirden yapılabilecek indirimler de ayrı şartlara bağlıdır. Türkiye'de yapılan ve belgelenen eğitim ile sağlık harcamalarının beyan edilen gelirin yüzde 10'una kadar olan bölümü; uygun hayat ve şahıs sigortası primlerinin ise kanuni sınırlar içindeki kısmı indirilebilir. Bireysel Emeklilik Sistemi katkı payı aynı kapsamda değildir ve yıllık beyannamede indirim konusu yapılamaz. Bağış, engellilik indirimi ve mesleki giderlerde de mükellefin durumu ile belge şartı incelenmelidir.

Aracı kullanırken önce dönemi, sonra gelir kaynağını seçin. Yıllık beyan matrahı ya da bordroda oluşan ücret matrahı hazırsa tutarı doğrudan girin. Kira hasılatı veya ticari ciro elinizdeyse önce istisna ve giderleri çıkarın; ekrandaki toplamı kesin borç saymadan stopaj ve diğer mahsuplarla birlikte beyanname üzerinde kontrol edin.